عناصر در نظام آموزش متوسطه
جایگاه راهبرد های یاددهی – یادگیری در برنامه ریزی درسی و نحوه ارتباط تصمیم گیری برنامه ریزان درسی با نقش معلم به نوع نظام آموزشی هر کشور و حدود اختیارات معلم بستگی دارد .
1. برنامه ریزان درسی اصول وروش های تدریس برنامه را بطور کامل تعیین کنند. در این حالت معلمان نمی توانند نقش موثری در طراحی آموزشی ایفا کنند.
2. معلمان برنامه ریزان درسی نیز هستند و همه مراحل طراحی آموزشی و برنامه ریزی درسی وتدریس را انجام می دهند .
3. برنامه ریزان در مورد نحوه تدریس دخالت کم تری دارند و میدان عمل بیش تری برای معلمان فراهم می-شود. معلم می تواند راهبرد های یا ددهی - یادگیری را متناسب با شرایط کلاس درس طراحی کند و احتمالا برنامه درسی با نیازها و علایق دانش آموزان انطباق بیش تری خواهد داشت و امکان بروز خلاقیت وجود دارد . 4. برنامه درسی با طراحی آموزشی معلم اصلا پیوندی ندارد . اگر معلمان تصمیم گیری های برنامه ریزان درسی را نپذیرند یا درک نکنند چنین حالتی پیش می آید .
اگر نظام آموزشی متمرکز باشد معلمان نقش زیادی در برنامه ریزی و طراحی آموزشی نخواهند داشت . برعکس هر چقدر از تمرکز کاسته شود به نقش معلمان افزوده می شود و حدود تصمیم گیری برنامه ریزان درسی کم تر می شود .
فرایند یاددهی یادگیری طی مراحل و گام های زیر می تواند سودمند باشد :
مرحله اول : تشخیص نیاز های دانش آموزان :
فنون وروش های تشخیص نیازهای دانش آموزان :
1.کنفرانس: محدودیت این روش : وقت گیر بودن آن ، عدم اجرا برای همه دانش آموزان . بنابراین تنها در صورتی قابل اجرا است که تعداد دانش آموزان کم باشد .
2. توصیف رفتار: محدودیت های روش : برای کسب اطلاع از مسائل همه دانش آموزان مشکل است ولی برای یادداشت منظم رفتار گروه های کوچک بهترین روش است .
3. لیست ثبت فراوانی
4. فهرست علایق
5. تشخیص تجارب قبلی دانش آموز
مرحله دوم : انتخاب محتوا و تدوین هدف های آموزشی
تدوین هدف های آموزشی : در این مرحله نتایج آموزشی مورد انتظار از دانش آموزان در قالب عباراتی تنظیم می شود که به آنها هدف های آموزشی می گویند .
مرحله سوم : انتخاب روش تدریس :
در انتخاب روش تدریس نمی توان گفت کدام روش بهتر است بلکه هر روشی در یک موقعیت معین می تواند بهترین باشد .
مراحل تدریس :
1. تاکید برهدف
2. تحریک یادگیرنده
3. یادآوری یادگیری های قبلی
4. ادامه اطلاعات جدید
5. تشخیص نکات کلیدی
6. کاربرد اطلاعات جدید
7. ارزشیابی یادگیری
تعدادی از روش های تدریس :
روش شهودی: در این روش کارهای زیر انجام می گیرد :
1. یک مساله به دانش آموزان عرضه می شود
2. از دانش آموزان خواسته می شود به سرعت اندیشه خود را بیان کنند . آنها . معلم با یکی از دانش آموزان پیشنهاد ها را یادداشت می کند .
4. بعد از اینکه به اندازه کافی اندیشه جدید ارائه شد تمرین توسط معلم متوقف می شود .
5. معلم و دانش آموز در مورد اندیشه ها به بحث می پردازند .
روش مطالعه موردی :
مطالعه دقیق یک حادثه یا یک موقعیت خاص که باتوجه به علایق دانش آموزان انتخاب می شود.
روش مباحثه (مناظره) :در این روش گروهی از دانش آموزان از موضوعی طرفداری می کنند و گروهی دیگر در موضع مخالف آنان قرار می گیرند یک دانش آموز هم بعنوان منتقد عمل می کند .
روش طراحی و تولید : از این شیوه بیشتر در دوره های فنی و حرفه ای استفاده می کنند . از دانش آموزان انتظار می رود از اطلاعات اساسی که جمع آوری کرده اند در طراحی استفاده کنند و چیزی را تولید کنند . روش کار دانش آموزان و توضیحات معلم : دانش آموزان با اجرای این روش با روش های کاری که انجام می دهند آشنا می شوند که بیشتر در کلاس های علوم کاربرد دارد .
مراحل روش کار دانش آموزان توضیحات معلم :
مرحله اول : شرح فعالیت هایی که دانش آموزان باید بصورت متوالی انجام دهند .
مرحله دوم : پاسخ به سوالات دانش آموزان در خصوص آنچه به آنان شرح داده شده است .
مرحله سوم : مرور فعالیت هایی که دانش آموزان باید انجام دهند .
مرحله چهارم : انتخاب تصادفی دانش آموزان و از آنها بخواهید که فعالیت های متوالی را توضیح دهند.
مرحله پنجم : فراهم آوردن فرصت برای تمرین آنچه دانش آموزان یاد گرفته اند .
روش یادگیری گروهی : در این روش باید به نکات زیر توجه کرد :
1. هر عضو در تیم خود فرد دیگری را کمک کند ولی کاری با افراد تیم دیگر نداشته باشد .
2. اعضای تیم باهم گفت وگو کنند ولی صدا در حدی باشد که در گروه های دیگر اختلال بوجود نیاید .
3. هر گروه تلاش می کند به همه سوالات پاسخ دهد منشی گروه پاسخ ها را یادداشت می کند .
4. یک فرد از یکی از تیم ها انتخاب می شود و از او خواسته می شود پاسخ سوالات را ارائه بدهد .
5. معلم سوال می کند پاسخ های متفاوت وجود دارد ؟
6.کلاس درباره اختلاف پاسخ ها بحث می کند
7. در نهایت معلم پاسخ اجمالی کلاس را در مورد هر یک از سوالات روی تخته می نویسد.
اصول انتخاب راهبردهای یاددهی-یادگیری در آموزش متوسطه
1. شروع تدریس باطرح سوال
2. دانش آموزان در این دوره برای شخصیت خود احترام خاصی قائل هستند معلم باید در انتخاب کلمات و عبارات دقت لازم را داشته باشد .
3. توضیحات معلم نباید طولانی باشد دانش آموزان این گروه سنی بیشتر از 20 دقیقه نمی توانند بطور موثر گوش دهند .
4. نوجوانان به حاصل کار خود اهمیت می دهند بنابراین باید در مجموعه فعالیت های تدریس تولیدات دانش آموزان برجستگی خاصی پیدا کند .
5. نوجوانان مایل هستند بدانند خواندن هر یک از دروس چه فایده ای در زندگی آنان دارد بنابراین معلم باید کاربرد درس ها را در زندگی به دانش آموزان تفهیم کند .
6. نوجوانان از نظر سنی نزدیک ترین افراد به انجام وظایف شهروندی هستند و از طریق تدریس می توان این مسائل را طرح کرد و آنان را متوجه این نکته اساسی کرد که در حل این مسائل ایفای نقش کنند
7 . دانش آموزان در این گروه سنی مایل هستند انتقاد های آنان در عملکرد معلم انعکاس پیدا کند بهتر است معلم در هر جلسه مواردی را که با نظر دانش آموزان اصلاح یا تکمیل کرده است بازگو کند .
تدوین هدف های آموزشی : در این مرحله نتایج آموزشی مورد انتظار از دانش آموزان در قالب عباراتی تنظیم می شود که به آنها هدف های آموزشی می گویند .
مرحله سوم : انتخاب روش تدریس :
در انتخاب روش تدریس نمی توان گفت کدام روش بهتر است بلکه هر روشی در یک موقعیت معین می تواند بهترین باشد .
مراحل تدریس :
1. تاکید برهدف
2. تحریک یادگیرنده
3. یادآوری یادگیری های قبلی
4. ادامه اطلاعات جدید
5. تشخیص نکات کلیدی
6. کاربرد اطلاعات جدید
7. ارزشیابی یادگیری
تعدادی از روش های تدریس :
روش شهودی: در این روش کارهای زیر انجام می گیرد :
1. یک مساله به دانش آموزان عرضه می شود
2. از دانش آموزان خواسته می شود به سرعت اندیشه خود را بیان کنند . آنها . معلم با یکی از دانش آموزان پیشنهاد ها را یادداشت می کند .
4. بعد از اینکه به اندازه کافی اندیشه جدید ارائه شد تمرین توسط معلم متوقف می شود .
5. معلم و دانش آموز در مورد اندیشه ها به بحث می پردازند .
روش مطالعه موردی :
مطالعه دقیق یک حادثه یا یک موقعیت خاص که باتوجه به علایق دانش آموزان انتخاب می شود.
روش مباحثه (مناظره) :در این روش گروهی از دانش آموزان از موضوعی طرفداری می کنند و گروهی دیگر در موضع مخالف آنان قرار می گیرند یک دانش آموز هم بعنوان منتقد عمل می کند .
روش طراحی و تولید : از این شیوه بیشتر در دوره های فنی و حرفه ای استفاده می کنند . از دانش آموزان انتظار می رود از اطلاعات اساسی که جمع آوری کرده اند در طراحی استفاده کنند و چیزی را تولید کنند . روش کار دانش آموزان و توضیحات معلم : دانش آموزان با اجرای این روش با روش های کاری که انجام می دهند آشنا می شوند که بیشتر در کلاس های علوم کاربرد دارد .
مراحل روش کار دانش آموزان توضیحات معلم :
مرحله اول : شرح فعالیت هایی که دانش آموزان باید بصورت متوالی انجام دهند .
مرحله دوم : پاسخ به سوالات دانش آموزان در خصوص آنچه به آنان شرح داده شده است .
مرحله سوم : مرور فعالیت هایی که دانش آموزان باید انجام دهند .
مرحله چهارم : انتخاب تصادفی دانش آموزان و از آنها بخواهید که فعالیت های متوالی را توضیح دهند.
مرحله پنجم : فراهم آوردن فرصت برای تمرین آنچه دانش آموزان یاد گرفته اند .
روش یادگیری گروهی : در این روش باید به نکات زیر توجه کرد :
1. هر عضو در تیم خود فرد دیگری را کمک کند ولی کاری با افراد تیم دیگر نداشته باشد .
2. اعضای تیم باهم گفت وگو کنند ولی صدا در حدی باشد که در گروه های دیگر اختلال بوجود نیاید .
3. هر گروه تلاش می کند به همه سوالات پاسخ دهد منشی گروه پاسخ ها را یادداشت می کند .
4. یک فرد از یکی از تیم ها انتخاب می شود و از او خواسته می شود پاسخ سوالات را ارائه بدهد .
5. معلم سوال می کند پاسخ های متفاوت وجود دارد ؟
6.کلاس درباره اختلاف پاسخ ها بحث می کند
7. در نهایت معلم پاسخ اجمالی کلاس را در مورد هر یک از سوالات روی تخته می نویسد.