نقشه ها وتصاویر مفهومی بارویکرد ساختاری دریادگیری وادراک دانش وفراشناخت سازگارند(نواک1991)ومی توان ازآنها درتدریس وارزشیابی دانش آموزان استفاده نمود.مزیت عمده ی استفاده از این نقشه ها این است که ازیک طرف به معلم اجازه می دهد تابتواند به افکاردانش آموزنقب زندودریابدکه وی چه می داندوچگونه شرح می دهدوازطرف دیگر برای دانش آموزان این فرصت رادارند تا آموخته های خود رابه شیوه ای متفاوت ازروال معمول شرح دهند.

(نقشه مفهومی)،(طرح ون)،(روش اکتشافی وی) ازاین سازمان دهنده های تصویری هستند.به دلیل اهمیت کاربرد نقشه مفهومی،جزئیات آن راباذکر مثال شرح می دهیم.

نقشه مفهومی:

نقشه مفهومی به زبان ساده،معمولا مجموعه ای ازمنحنی های بسته ی بیضی شکل است که درهرکدام یک اسم یایک حادثه نوشته شده است.این منحنی هاروی یک ایده ی  معین متمرکز می شوند،ایده ی اصلی یاشاخه ی اصلی به شاخه های فرعی (مفاهیم مشخص تر)تقسیم می شوند.

 (

انواع نقشه های مفهومی از نظر شکل وآرایش بندی:

ابتداء معلم چند نقشه مفهومی را برای فراگیران بکشدتا آنهابتوانندبعدا خودشان ازروی متن کتاب نقشه مفهومی راپر کنند یا بسازند وپرکنند.به نمونه هایی ازنقشه های مفهومی از کتاب علوم سوم راهنمایی می پردازیم ودبیران محترم ابتدائی ،راهنمایی ودبیرستان می توانندبرای دروس خود الگو برداری نمایند.(70 درصد کتاب رامی توان بصورت نقشه های مفهومی درآورد)

اهمیت الگوی تدریس نقشه مفهومی

(طرح شبکه ای )امکان کسب بیشترین بازدهی رااز مطالعه فراهم می سازد.این فرایند به گونه ای بامغز وساختار کارکردی آن تطابق دارد که امکان یادگیری وبه خاطر سپردن کامل مطالب رابا یک بار یادگیری فراهم می سازد.باتوجه به نوع مطالب وهمچنین تنوع درطراحی می توان طرح های شبکه ای رادرشکل های گوناگون اجرا کرد.

الگوی تدریس طرح شبکه ای،فرصت فعالیت بیشتر نیم کر ه ی راست مغز رابه یادگیرنده می دهد وسبب افزایش یادگیری وکسب بازدهی بیشتر می شود.بااستفاده از نقشه مفهومی،مطالب به صورت کد گذاری ورمز بندی شده دراختیار مغز گذاشته می شود.درنتیجه،مغز فرصت ونیروی کافی برای ذخیره سازی مطالب رابه دست می آورد.

مراحل اجرای الگوی تدریس نقشه مفهومی:

1-استخراج نکات کلیدی:روخوانی درس به صورت فردی یاگروهی،توجه به عناوین،نکات کلیدی ومفاهیم مهم درس،ویادداشت برداری از مطالب مهم درس.

2- تشخیص مفاهیم اصلی از فرعی:تعیین مفاهیم اصلی وفرعی ،تصمیم گیری درباره ی مدل نقشه،وتعیین تعداد شاخه های اصلی وفرعی.

3-تکمیل نقشه:رسم نقشه ی مفهومی ،نوشتن مفاهیم اصلی وفرعی داخل نقشه، واستفاده از رنگ،شکل و...برای جدا کردن شاخه های اصلی وفرعی ازیکدیگر.

4-ارزش یابی:بررسی نقشه های مفهومی دانش آموزان،بحث وگفت وگو جهت اصلاح نقشه ها،وارائه ی سوال به صورت نقشه ی مفهومی از درس توسط معلم.

 

متاسفانه نمونه هاروی وبلاگ آپلودنشدند)

دبیران محترم می توانند کتاب های (آموزش از زاه دور)که ازطرف موسسه آموزش ازراه دور ودفتر برنامه ریزی تهیه شده است رابه تعداد دانش آموزان خریداری (1000تومان) کنند.چراکه این کتاب بصورت خودآموز وحاوی نقشه های مفهومی زیادی می باشد.آموزش های الکترونیکی (مجازی) نیز درسایت آموزشی به آدرس WWW.dei.ir فعال می باشد.